Monthly Archives Listopad 2015

Pozbywanie się irracjonalnych przekonań

Ellis radzi, aby człowiek, który znajdzie się w psychicznych kłopotach, człowiek, który przeżywa np. lęk, wewnętrzne napięcie, obniżony nastrój zadawał sobie pytania: czym się kierowałem robiąc to a to, dlaczego czuję się taki rozdrażniony i przegrany? Najważniejsze w tym wszystkim jest, aby człowiek WYŁUSKAŁ ideę, przekonanie, motyw, POWINNOŚĆ, którą się kierował robiąc coś, co doprowadziło go do psychicznych konfliktów i trudności.

czytaj dalej

Uwagi Morrisa o terapii implozywnej

Morris omawia terapię implozywną uprawianą przez Thomasa G. Stampfla, który uprawiając tę formę redukcji lęku wychodzi z założeń psychoanalitycznych. Według Stampfla, aktualne lęki, jakie przeżywa jednostka i od jakich chce się w zabiegach psychoterapeutycznych uwolnić, mają korzenie we wczesnym dzieciństwie, we wczesnych stłumieniach emocji i impulsów popędowych.

czytaj dalej

O urazach psychicznych

Uraz psychiczny jest szczególnym przypadkiem sytuacji trudnej. Omawiając właściwości sytuacji trudnych starano się wykazać, że tylko niektóre z licznych sytuacji trudnych, jakie występują w życiu człowieka, uzasadniają nazywanie ich warunkami skrajnymi, sytuacjami krańcowymi, traumatyzującymi, a więc właśnie urazowymi itp. Co zatem charakteryzuje uraz psychiczny? Przede wszystkim o tym czy jakaś sytuacja jest urazem psychicznym, decyduje sposób jej spostrzegania. Znajduje tu zatem pełne zastosowanie dobrze znana zasada odnosząca się do wszelkich sytuacji trudnych, a więc również do psychicznych sytuacji urazowych. Pożar, który strawił dom wzniesiony wieloletnim nakładem sił, kosztów i wyrzeczeń, jest, jak można przypuszczać, dla jego właściciela sytuacją urazową. Tak sądząc przyjmuje się, że człowiek ten na wieść o poniesionej stracie będzie ją przeżywał bardzo boleśnie. A zatem dopóki wiadomość o pożarze, który np. zniszczył dom stojący na pustkowiu pod nieobecność ludzi, nie dotarła do osoby, dla której’ stanowi wiadomość tragiczną, wydarzenia tego nie nazwiemy urazem psychicznym, jak również wydarzenie to nie jest urazem psychicznym dla ludzi, u których nie wywołuje przykrej reakcji emocjonalnej. Człowiek, który czyta sobie, jakie to też nowe wypadki, skandale i tragedie wydarzyły się na świecie i nie traci dobrego nastroju, nie ulega rzecz jasna z racji tych wiadomości urazowi psychicznemu, mimo że te same wiadomości są dla niektórych osób, bezpośrednio zainteresowanych, wydarzeniami wstrząsającymi.

czytaj dalej

Czas trwania terapii implozywnej

Smith i współautorzy analizują różne doniesienia opisujące praktyki terapii implozywnej u ludzi oraz działanie nadmiarem bodźców lękowych na zwierzęta i podają czasy trwania tych zabiegów, a także znaczenie czasu terpii dla jej skuteczności.

czytaj dalej

Właściwości neurotycznego obrazu siebie według Horney

Przy pracy nad rozwojem dojrzałego, pozytywnego obrazu siebie ważne jest, aby zdawać sobie sprawę z tego, jaki obraz siebie być ,,nie powinien”. Dlatego zamieszczamy parę uwag na temat właściwości negatywnego obrazu siebie oraz obszerniejsze omówienie infantylnego, niedojrzałego obrazu siebie, który Karen Horneń opisuje jako neurotyczny obraz siebie.

czytaj dalej

Modele nerwicy lękowej u zwierząt – dalszy opis

Metoda odruchowowarunkowa wzbudziła duże zainteresowanie wśród fizjologów i psychologów w Stanach Zjednoczonych. W dwóch zwłaszcza ośrodkach naukowych zajmujących się badaniem zachowania zwierząt przejęto metodę Pawłowa. Ośrodki te to Cornell University, gdzie badania były prowadzone przez wybitnego fizjologa Howarda S. Liddella (1952, 1960), oraz zakład uniwersytecki w Baltimore kierowany przez W. Horsleya Gantta. W tym miejscu zostaną jedynie przypomniane badania Gantta nad przebiegiem nerwicy doświadczalnej u psa Nicka. Szczegółowy opis doświadczeń i zachowania psa przedstawił Gantt w monografii: „Experimental Basis for Neurotic Behavior” (1944). Obserwacje były prowadzone przez blisko 12 lat. W tym okresie wykonano szereg doświadczeń: część z nich polegała na tym, że pies otrzymywał zadanie różnicowania dwóch par tonów, z których jedna para stanowiła bodziec warunkowy pokarmowy pozytywny, a druga, obejmująca takie same tony, lecz działające w odwrotnej kolejności, była bodźcem warunkowym hamulcowym. Stopniowo różnicę między tonami zmniejszano, tak że odróżnienie tonów stało się niemożliwe. Ta sytuacja doprowadziła do wystąpienia u psa typowych objawów nerwicy eksperymentalnej. Doświadczenia przerwano, uzyskując stopniowo ustąpienie objawów. Po długiej przerwie podjęto je ponownie. Tym razem jednak zmieniono w kamerze miejsce, z którego słychać było ton stosowany poprzednio. Nick zachowywał się, tak jakby nie dostrzegał tej zmiany: uciekał w przeciwległy kąt kamery i wśród oznak strachu wpatrywał się w jeden punkt, z którego ton słychać było przed dwoma laty podczas trudnych doświadczeń. Próby te powtarzano i każdorazowo pies zachowywał się w opisany, stereotypowy sposób. Po długim pobycie na wsi objawy nerwicowe ustąpiły całkowicie. Mimo to, gdy po sześciu latach wprowadzono psa do kamery, jego reakcja na ton nosiła, znane już z poprzednich obserwacji, wyraźne cechy zachowania stereotypowego.

czytaj dalej

Zapad uczuciowy

Zapad uczuciowy wymaga jednak ostrożnej interpretacji, można bowiem brak ekspresji wziąć za „brak emocji”. Obserwowałem kiedyś zachowanie człowieka, który szukał, w czasie trwających walk, zaginionego szesnastoletniego syna. Z narażeniem życia przedzierał się z jednej dzielnicy miasta do drugiej poruszając się sprawnie, ale w sposób nieco zwolniony, zachowując przy tym zupełny spokój. Odwiedzał szpitale połowę, zaglądał do na wpół wypalonych domów, rozmawiał z szeregiem spotkanych osób. Mówił głosem cichym, ale wyraźnym i rzeczowym, bez uchwytnego przydźwięku emocjonalnego. Motywem tej tragicznej i długotrwałej wędrówki było głębokie uczucie, tyle że pozbawione wówczas ekspresji do jakiej przywykliśmy w naszym środowisku kulturowym. Można sądzić, że w tym i w podobnych przypadkach danie swobodnie wyrazu nagromadzonemu uczuciu uniemożliwiłoby sprawne i kontrolowane działanie, prowadząc ku depresji z bezproduktywnym niepokojem lub z zahamowaniem ruchowym. W opisanym przypadku podniecenie emocjonalne zostało zahamowane przede wszystkim w części ekspresyjnej, a nie w wykonawczej.

czytaj dalej

Symptomy czystego lęku

Przykładem reakcji „czystego lęku” jest wyznawanie własnych słabości i słabostek. Ujawnianie większej niż przeciętna podatności na przejmowanie się przeciwnościami życiowymi, ujawnianie mniejszego zaufania do własnych możliwości działania, ujawnianie zwiększonego krytycyzmu, posiadanie nielicznych przyjaciół. Inne objawy to zwiększona wrażliwość na kłopoty życiowe, ujawnianie większego pobudzenia emocjonalnego w słowach na bodźce nieemocjonalne, chętne posługiwanie się aforystycznymi powiedzeniami, posiadanie bardziej rygorystycznych niż inni poglądów etycznych (Cattell, 1966, s. 31).

czytaj dalej

Urazy psychiczne prowadzą do różnych następstw

Przed ich wy mienieniem nasuwa się uwaga w stosunku do definicji urazu psychicznego, czasem spotykanej, według której jest on nie silnym stressorem psychicznym czy psychiczną sytuacją urazową, lecz zaburzeniem stanu psychicznego. I tak uraz psychiczny bywa określany jako „zaburzenia psychiczne reaktywne powstałe pod wpływem ujemnych bodźców psychicznych” (J. Jaroszyński, 1965). Takie rozumienie urazu psychicznego nie da się pogodzić z koncepcją sytuacji trudnych przyjętą w tej pracy. Z koncepcją, w myśl której uraz psychiczny bywa przyczyną zaburzeń stanu psychicznego.

czytaj dalej

Dobroczynne działanie przyjemnych wspomnień i wrażeń cz. II

Wiele ludzi boi się jasno sobie powiedzieć, że celem ich życia jest bycie szczęśliwym. Boi się tego, uważając to za rodzaj sobkostwa czy egoizmu. Jest to mniemanie mylne i fałszywe, które prowadzi do unieszczęśli- wiania siebie, do ograniczania własnych perspektyw rozwojowych. Czucie się nieszczęśliwym jest nie tylko bolesne dla jednostki, ale prowadzi człowieka do nienawiści do innych ludzi i pogłębienia poczucia mniejszej wartości.

czytaj dalej

Pozbywanie się pesymistycznych myśli i oczekiwań

Pozbywanie się pesymistycznych myśli i nastawień i wbudowywanie w siebie nastawień i myśli optymistycznych jest ważnym elementem budowania pozytywnego obrazu siebie i własnej pomyślności.

czytaj dalej

Posiadana wiedza a przesądy w życiu codziennym – kontynuacja

Zagadnienie tu poruszone, tj. roli magii w społeczeństwach pierwotnych, było przedmiotem wieloletnich, wnikliwych badań Bronisława Malinowskiego, twórcy głośnej szkoły analizy funkcjonalnej kultury („szkoły funkcjonalnej”), popularnej zwłaszcza w krajach ahglosaskich. Malinowski, opierając się głównie na materiałach własnych, zebranych w czasie kilkuletnich badań plemion melanezyjskich zamieszkujących Archipelag Trobriandz- ki oraz przyległe wyspy, wysunął oryginalną hipotezę. Zgodnie z nią człowiek pierwotny korzysta z doświadczenia i gromadzi wiedzę postępując pod tym względem podobnie jak cywilizowany człowiek współczesny. Dzieje się tak np., gdy Melanezyjczyk buduje łódź, żegluje za pomocą prymitywnego sprzętu, uprawia rośliny, łowi ryby, a nawet leczy niektóre choroby. Magia natomiast zjawia się wszędzie tam, gdzie zawodzą wiedza, doświadczenie i siły człowieka, a staje on przed faktem nieznanym lub groźnym. Człowiek ucieka się do magii wobec wydarzeń, których nie ogarnia jego wiedza i nad którymi nie jest w stanie panować. „Tubylcy – pisze Malinowski – …rozumieją doskonale, iż im większa rozpiętość rogu salingu tym większa stateczność, lecz tym mniejsza odporność na odkształcenia. Potrafią też jasno wytłumaczyć przyczyny, dla których muszą nadać temu rozstawieniu pewną tradycyjną szerokość, mierzoną w ułamkach długości wydrążenia. Ponadto potrafią wyjaśnić w prymitywnych, co prawda, lecz wyraźnie mechanicznych terminach, jak muszą się zachować w czasie nagłego silnego wiatru, dlaczego róg salingu zawsze musi być po stronie nawietrznej, dlaczego łodzie jednego typu mogą, a inne nie mogą płynąć pod wiatr… Lecz mimo tej systematycznej wiedzy metodycznie stosowanej wciąż jeszcze są zdani na łaskę potężnych i nieobliczalnych przypływów i odpływów, nagłych gwałtownych wiatrów w porze monsunu, i nieznanych raf. I tu właśnie wkracza magia – obrzędy sprawowane nad łodzią w czasie jej budowy oraz na początku i w czasie wyprawy… Jeżeli natomiast chodzi o sztukę wojenną, to tubylcy wiedzą, iż w tej dziedzinie siła, odwaga i zwinność odgrywa decydującą rolę. Jednak i tutaj stosują magię, a to celem opanowa-. nia takich elementów, jak przypadek i los”.

czytaj dalej

Stress i badania nad dziećmi

Ta uwaga odwiodła nas nieco od opisu poszczególnych eksperymentów. Przedstawiono dopiero jeden. Na drugi składały się zadania tworzące sytuację trudną typu przeciążenia (bądź obciążenia) intelektualnego. Uczniowie otrzymywali do rozwiązania serię 10 zadań matematycznych z „pogranicza możliwości badanych” i byli informowani, że zadania stanowią formę sprawdzenia przyswojonych wiadomości, a również – sprawności umysłowej. Trzecia sytuacja eksperymentalna zawierała typowe elementy społecznej ekspozycji jednostki i krytycznej oceny, co łącznie bywa często źródłem poczucia zagrożenia. Otóż każdy z badanych wygłaszał wiersz wobec kolegów oraz grupy osób dorosłych stanowiących komisję oceniającą. Recytacja była nagrywana na taśmę magnetofonową, co pozwalało na późniejsze porównanie poprawności reprodukcji wiersza publicznie i w warunkach nie- stressowych. Niezależnie od tego świadomość nagrywania recytacji stanowiła, jak można było sądzić, dodatkowy czynnik wzmagający trudność sytuacji stressowej. W przebiegu poszczególnych eksperymentów rejestrowano reakcje wegetatywne (m. in. skórno- -galwaniczną) oraz prowadzono obserwację behawioralnych wskaźników reakcji emocjonalnych.

czytaj dalej

Myślenie magiczne u dzieci

Uwagi zawarte w poprzednim podrozdziale, a zwłaszcza odnoszące się do schizofrenii, dotyczą psychotycznych zaburzeń myślenia. Myślenie magiczne nie jest jednak wyłącznie pojęciem psychopatologicznym, na co po części wskazują wzmiankowane badania De Martino. Pewne cechy myślenia magicznego występują również w myśleniu dzieci (zwłaszcza przed wejściem w stadium operacji konkretnych), które choć z tego „wyrastają”, to jednak nie na tyle, by nie dało się dostrzec myślenia magicznego u człowieka dorosłego.

czytaj dalej