Analiza transakcyjna jako metoda autopsychoterapii cz. II

Podstawą analizy transakcyjnej jest hipoteza, przyjmowana zresztą przez większość współczesnych badaczy osobowości i terapeutów, według której na aktualne zachowanie człowieka wywierają decydujący wpływ jego doświadczenia z kilku pierwszych lat dzieciństwa.

Te wczesne doświadczenia to przeżycia dziecka związane z zaspokajaniem jego potrzeb, z wdrażaniem przez rodziców różnych nawyków, z reakcjami na różne naciski i wymagania. Zdaniem Harrisa wszystkie emocje i przeżycia związane z wczesno- dziecięcymi zdarzeniami są w pamięci dziecka i człowieka dorosłego przechowywane i wywierają wpływ na jego zachowanie.

Hipotezę, utrzymującą, że większość silnych uczuciowych przeżyć dziecka jest przechowywana w jego pamięci, potwierdza-ją opublikowane w latach pięćdziesiątych badania kanadyjskiego neurochirurga Wildera Penfielda.

Penfield drażnił słabym prądem elektrycznym okolice skioniowe kory mózgowej pacjentów poddawanych operacjom chirurgicznym. Okazało się, że te drażnienia wywołują wspomnienia wczesnodziecięcych przeżyć, z których jako dorośli nie zdawali sobie sprawy. Pacjenci przypominali sobie określone melodie, widoki, postacie ludzi, budynki, a co szczególnie ważne przeżywali jeszcze raz uczucia związane z tymi wspomnieniami i zdarzeniami. Były to różne uczucia przeżywane w okresie wczesnego dzieciństwa. Uczucia smutku, euforii, przygnębienia, radości, lęku i przerażenia.

Harris wymienia kilka wniosków, jakie wypływają z badań i obserwacji neurochirurgów. ,,Może najważniejszym (…) odkryciem, pisze Harris, był fakt, że rejestrowane są w najdrobniejszych szczegółach nie tylko zdarzenia z przeszłości, lecz także związane z nimi uczucia. Zdarzenia i emocje przez nie wywołane są ze sobą związane nierozerwalnie i razem umiejscowione w mózgu, tak że nie można wywołać jednego bez jednoczesnego wywołania drugiego” (Harris, 1979, s. 20).

W jaki sposób przeszłe doświadczenia wpływają na aktualne zachowania człowieka?

Inny wniosek z badań Penfielda jest taki, że „mózg funkcjonuje jak bardzo dokładne urządzenie rejestrujące, zapisujące na taśmie każde doświadczenie życiowe, poczynając od urodzenia, a być może nawet wcześniej”. Proces gromadzenia informacji w mózgu, pisze Harris, ma niewąt- pliwie charakter chemiczny, włącznie z redukowaniem i kodowaniem danych i nie jest dotychczas w pełni poznany.

Harris pisze, że z pewnym uproszczeniem można porównać zapamiętywanie wczesnodziecięcych doświadczeń do nagrywania melodii i innych dźwięków na magnetofon (Harris, 1979, s. 23). Najważniejszy wniosek, jaki zdaje się według Harrisa wynikać z badań Penfielda, jest ten, że nowe doświadczenia człowieka są w jakiś sposób natychmiast KLASYFIKOWANE I PORÓWNYWANE z zapisami WCZEŚNIEJSZYCH PODOBNYCH DOŚWIADCZEŃ. Dokonywana jest także ocena istniejących różnic i podobieństw.

W ten sposób, pisze Harris, możemy wytłumaczyć, jak PRZESZŁOŚĆ wpływa na TERAŹNIEJSZOŚĆ (Harris, 1979, s. 24). Według Harrisa na nasze aktualne zachowanie wpływają trzy grupy doświadczeń, jakim jesteśmy poddawani we wczesnym dzieciństwie: doświadczenia związane z ujawnieniem i zaspokajaniem wrodzonych potrzeb i popędów dziecka doświadczenia związane z uczeniem się tych wszystkich zakazów i nakazów, jakich domagają się rodzice wreszcie doświadczenia dziecka związane z wypróbowywaniem własnej samodzielności, kontroli własnego zachowania, wyciągania konsekwencji z własnego zachowania.

Te trzy grupy doświadczeń sprawiają, że wytwarzają się w osobowości człowieka jakby trzy grupy tendencji i strategii działania. Harris nazywa je tkwiącym w nas: DZIECKIEM, RODZICEM, DOROSŁYM. Jakie uczucia, potrzeby, nastawienia wobec siebie i świata oraz strategie działania są charakterystyczne dla DZIECKA, RODZICA i DOROSŁEGO?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>