Destrukcyjne schematy poznawcze

Tytuł nawiązuje do rozdz. V, w którym sięgając jeszcze do koncepcji stereotypów Waltera Lippmanna, prześledzono krótko rolę schematów w procesie poznawania rzeczywistości. Badania J. Różyckiej, scharakteryzowane fragmentarycznie w tymże rozdziale, ukazały wymownie wpływ schematu starości — omówionego przykładowo — na zachowanie człowieka starzejącego się i na jego odporność psychiczną. Tak ten schemat poznawczy, jak i każdy inny, rzeczywistość zniekształca. Szereg faktów i zachodzące między nimi zależności sprowadza do obrazu, na którym utrwaliły się tylko pewne cechy, ale za to zarysowane bardzo wyraźnie (bo sztucznie zagęszczone), zrozumiałe, łatwe do uchwycenia i zapadające w pamięć. I nie tylko łatwe do zapamiętania, ale wiążące się często z emocją określonego znaku, np. z uczuciem lęku lub radości.

Osoby dające wyraz nastawieniu suicidalnemu bywają silnie związane z głęboko destrukcyjnym schematem: „Jak się nie uda, jak będzie zbyt ciężko — odejdę”. Nie można przystać na taki obraz własnej reakcji na trudności życiowe jego akceptacja jest błędem, który utrwala niekorzystne nastawienie. Natomiast dochodzenie do głosu nastawienia suicidalnego powinno skłaniać do wyjaśnienia jego przyczyn — w czym pomoc psychologa może okazać się potrzebna — oraz do podjęcia oddziaływania psycho- korekcyjnego (por. M. Jarosz i U. Spych, 1967). Nie tylko przecież formujące się nastawienia, ale i względnie trwałe postawy udaje się przekształcać, zwłaszcza przy umiejętnym współdziałaniu jednostki i otoczenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>