Dezorganizacja zachowania

Jak już wspomniano, prace Yerkesa i Dodsona, a również eksperymenty potwierdzające wyniki uzyskane przez tych badaczy przekonać przedstawicieli partii opozycyjnej, wzmacnia swe argumenty pięścią. Zachowanie tego rodzaju wyraża prymitywizację.

Uparte powtarzanie nieskutecznych sposobów zachowań, również i wtedy gdy trwanie przy nich powoduje karę (por. A. Frączek, 1966), jest charakterystyczne dla fiksacji. Chłopiec, ostro upominany za to, że reaguje płaczem, gdy starsi nie spełniają jego wymagań, płacze i za następnym razem, choć to go oddala od celu a nie przybliża. Podobny mechanizm działania występuje oczywiście nie tylko u dzieci. A trudni bywają i wychowankowie i rodzice. Rodzice, którzy np. przy lada okazji wygłaszają pouczające pogadanki w rodzaju: bierz przykład ze Stasia, on zawsze jest tak czysto ubrany i ma takie porządne zeszyty, a ja w twoim wieku… itd. itd., mimo że po każdej takiej lekcji wychowawczej „złe” dziecko coraz bardziej zamyka się i coraz mniej przypomina przykładnego Stasia.

Dezorganizacja zachowania, będąca następstwem frustracji, przybiera czasem formę rezygnacji. Rezygnacja „z lekkim sercem”, gdy człowiek potrafi stosunkowo łatwo pogodzić się ze stratą lub porażką, świadczy raczej o znacznej sprawności mechanizmów adaptacyjnych i umiejętności skupienia się na innych sferach działania, które są źródłem emocji dodatnich. Takiej rezygnacji nie nazwiemy dezorganizacją zachowania. Nazwa ta odnoszona jest natomiast do rezygnacji przejawiającej się apatią, a więc przygnębieniem i brakiem aktywności. Na przykład dziecko, które zakaz rodziców zatrzymał w domu, siada osowiałe i nie podejmuje żadnego działania.

Niekiedy dezorganizacja zachowania w sytuacjach stressowych wyraża się lękowym zahamowaniem (I. Obuchowska, 1964). Wykonanie wówczas prostych nawet czynności ruchowych staje się trudne lub wręcz niemożliwe, a narastające przejawy pobudzenia emocjonalnego, tj. drżenie, pocenie, się, załamywanie głosu i in. pogłębiają wtórnie przeświadczenie o niepowodzeniu i bezradności.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>