Doświadczenia Fonberg

Zagadnienie ujawniania się u psów dawno nabytych reakcji obronnych pod wpływem nowych sytuacji konfliktowych było przedmiotem badań eksperymentalnych Fonberg (1963) Doświadczenia przeprowadzono na czterech psach, metodą odruchów warunkowych. U każdego z psów wytworzono odruchy warunkowe obronne II typu. Postępowanie to polegało na tym, że pies uczył się wykonywania określonego ruchu, np. podnosił prawą przednią łapę z chwilą zapalenia lampki i wówczas unikał drażnienia łapy prądem elektrycznym. Tak więcf pies zapobiegał działaniu bodźca bólowego: podniesienie określonej łapy (lub u innego psa – szczekanie) chroniło go przed bólem. Po utrwaleniu odruchów obronnych wywołano u psów nerwicę, postępując w sposób zbliżony dostosowanego przez Piętrową i Gantta w przypadkach omówionych powyżej. U wszystkich psów podczas trwania nerwicy występowały reakcje, obronne II typu, mimo że w tym okresie nie stosowano bodźców bólowych. Pies będąc w sytuacji konfliktowej, np. w związku ze zbyt trudnym zadaniem w kamerze doświadczalnej, podnosił „obronną” łapę lub wykonywał innączynność, która dawniej, w zupełnie innej sytuacji, zapobiegała działaniu bodźców bólowych. Obecnie jednak ruch ten ani nie zapobiegał pojawieniu się bodźców konfliktowych, ani nie przerywał ich działania, jak również nie ułatwiał wykonania trudnego zadania. Były to więc czynności ruchowe niedostosowane do sytuacji, a mimo to wielokrotnie wykonywane. Łatwo tu dostrzec elementy znane z opisu czynności natrętnych, nasilających się w sytuacjach trudnych.

Doświadczenia Fonberg zbliżają poznanie mechanizmu ujawniania się, w przebiegu nerwicy, dawniej nabytych reakcji obronnych. „Ruchy obronne” w nowej sytuacji konfliktowej nie są tylko wyrazem utrwalonego nawyku, ale jak przypuszcza Fonberg, wykonywanie tego rodzaju ruclióv/ zmniejsza lęk, prowadzi do jego redukcji, co zgodne jest z teorią zmniejszenia stanu napięcia lękowego przyjmowaną, zwłaszcza przez niektórych autorów amerykańskich (N. E. Miller, 1948: J. Dollard i N. E. Miller, 1967, zwł. rozdz. V: O. H. Mowrer, 1950: por. również W. Budohoska i Z. Włodarski, 1970, rozdz. X, § 3).

Omówiono, w sposób fragmentaryczny, pewne badania nad nerwicami doświadczalnymi. Wydaje się jednak, że nawet ten krótki przegląd ukazuje rolę neurofizjologii, a raczej jednego z jej działów, w poznawaniu niektórych sposobów zachowania się i ich przyczyn, a zwłaszcza w dążeniu do poznania mechanizmu wpływu dawnych przeżyć urazowych na treść znacznie późniejszych form reakcji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>