Dyspozycja do reagowania lękiem i strachem

Im wyższe napięcie popędów dziecka i dorosłego, im silniejsze frustracje w ich zaspokajaniu i im większa niepewność, czy popędy będą zaspokojone, tym większa dyspozycja do przeżywania stanów lękowych (Ca 11 e 11, 1966, s. 44, 56).

Większość autorów jest zgodna co do tego, że dyspozycja do reagowania lękiem i strachem jest właściwością wrodzoną i występuje zarówno u zwierząt (u zwierząt jako dyspozycja do reagowania strachem na zewnętrzne zagrożenie), jak i u ludzi.

Różnice w poglądach występują dopiero, kiedy trzeba odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób człowiek uczy się reagować lękiem. Wszyscy są zgodni co do tego, że uczenie się lęku czy strachu następuje, kiedy zadziałają na dziecko odpowiednie bodźce wyzwalające pierwsze silniejsze reakcje strachu. Różni autorzy sugerują rozmaite bodźce wyzwalające.

Lista najważniejszych bodźców wyzwalających reakcje lękowe u dzieci, które nie miały jeszcze żadnych doświadczeń, jest następująca:

– nagły hałas,

– nagła utrata podłoża,

– nagłe pojawienie się nowego, nieznanego obiektu, przedmiotu,

– przenikliwy krzyk,

– widok okrwawionego ciała,

– widok węża, czegoś pełzającego,

– uraz porodowy,

– samotność.

Interesującą koncepcję wyzwalania się reakcji lękowych, uczenia się reakcji strachu przedstawia E. J. Murray. Zdaniem tego autora, skłonność do reagowania lękiem jest wrodzona. Kiedy wyzwolą ją określone bodźce, np. utrata podłoża, głośny hałas, ból, dziecko poszukuje „bodźców” czy sytuacji rozładowujących, zmniejszających jego lęk. Bodźce, które działają na dziecko rozładowująco, które zmniejszają jego lęk, to ssanie, przytulanie do ciała matki, gładzenie przez matkę, w ogóle kontakt z matką. Te dzieci, które miały tych bodźców rozładowujących, uspokajających za mało, nabywają względnie trwałe dyspozycje do reagowania lękiem. A więc lękliwi to nie tylko ci, u których zadziałało wiele bodźców wyzwalających lęk, ale i ci, Którzy mieli za mało bodźców rozładowujących napięcie lękowe w okresie wczesnego dzieciństwa. (E. J. M u r r a y, 1964, s. 252 – 255).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>