Działanie na pacjenta nadmiarem bodźców lękowych

Wzmaganie lęków odbywa się także przez stopniowanie dramatyczno- ści scen. Np. w czasie zwalczania lęku przed wężami terapeuta opisuje i każe sobie pacjentowi wyobrażać, że węże pełzają koło niego, następnie, że dotykają go i próbują ugryźć w palec, dalej, że dotykają jego głowy (opis łbów, zębów z jadem). Następnie wyobrażenia dotyczą scen gryzienia przez węże szyi, twarzy, wyjadanie oczu, organów seksualnych (Morris, 1977, s. 292 – 298).

Inną odmianą terapii implozywnej jest tzw. działanie na pacjenta NADMIAREM BODŹCÓW LĘKOWYCH (Reiziiberflutung). Terapia ta polega na działaniu fizycznymi lub psychicznymi bodźcami wyzwalającymi silne lęki przez dłuższy czas (kilka lub kilkadziesiąt minut). Zwykle jakiś bodziec, np. widok dzikiego zwierzęcia, wyzwala lęk trwający krótki czas, powtarzanie tego bodźca i kojarzenie go z innymi wyzwalającymi równie silne reakcje lękowe jest działaniem ,.nadmiarem” bodźców lękowych.

Morris podkreśla, że im bardziej realistycznie są wyobrażane sytuacje lękowe, im silniejszy lęk odczuwa osoba poddawana psychoterapii implozywnej – tym większy jest efekt wygaszania lęków.

Meichenbaum referuje badania Morrisa, z których wynika, że następuje redukcja lęku nie tylko na skutek intensywniejszego wyobrażania sobie sytuacji lękowych lub określonych obiektów budzących lęk względnie fobię, ale także na skutek wyobrażania sobie jakiegokolwiek obiektu nie związanego z fobią, wywołującego silne reakcje lękowe.

Marks robił doświadczenia na dwóch grupach ludzi, którzy mieli fobię pająków. Jedna grupa była poddana normalnej procedurze terapii implozywnej i miała za zadanie wyobrażać sobie, że dotyka pająków, że pająki łażą po ich ciałach itp.

Natomiast druga grupa, która też miała fobię pająków, miała wyobrażać sobie, że znajduje się w ZOO, że tygrys wyrwał się z klatki i że zaczyna ich atakować, ranić, pożerać. Wyobrażenia te wyzwalały silne lęki.

Po tych doświadczeniach okazało się, że nastąpiło znaczne zmniejszenie lęku na widok pająków w OBU grupach. Marks wyciąga stąd wniosek, że korzystnie na zmniejszenie fobii w terapii implozywnej przed określonym obiektem działa także przeżywanie lęku przed obiektem jakimś innym, nie związanym z fobią (M e i – chenbaum, 1977, s. 438 – 439).

Akapity dotyczące sposobów przeciwdziałania reakcjom lękowym kończymy krótkimi wzmiankami o mniej znanych sposobach przeciwdziałania reakcjom lękowym, a w szczególności o wzmaganiu pewności siebie, immunizowaniu siebie na sytuacje stresowe i kontroli napięcia lękowego.

Zwalczanie lęku przez immunizowanie siebie na sytuacje lękowe i stresowe

Technika ta najogólniej biorąc polega na tym, aby zmniejszyć lęk człowieka przez przygotowanie go do znoszenia sytuacji lękowych i stresowych. Przygotowanie to polega z jednej strony na umiejętności identyfikowania, rozpoznawania u siebie stanów lękowych, na przełamywaniu ciągów myśli i wyobrażeń wspomagających, wyzwalających i utrzymujących stany lękowe, a z drugiej strony na ćwiczeniu się w stosowaniu tych sposobów w sytuacjach lękowych stworzonych w laboratorium przez terapeutę, a potem samodzielnie w realnym życiu.

To, czego człowiek nauczy się w zwalczaniu swoich lęków w sytuacji laboratoryjnej, terapeutycznej, to później generalizuje na sytuacje realne. Zadaniem tej techniki przeciwdziałania reakcjom lękowym nie jest nie- doznawanie reakcji lękowych przez podopiecznego, a jedynie doprowadzenie do tego, ABY POMIMO PRZEŻYWANIA LĘKÓW CZŁOWIEK MÓGŁ FUNKCJONOWAĆ WZGLĘDNIE NORMALNIE I ROZWIĄZYWAĆ SWOJE ZADANIA ŻYCIOWE.

Jest to jakby uczenie się życia ze swoim lękiem, kontrolowanie go, powściąganie, tak aby pomimo lęku robić to, czego dana sytuacja i chwila wymaga. Donald Meichenbaum, który tę technikę opisuje i poleca, wyróżnia 4 etapy zwalczania lęku przez immunizowanie się i przygotowywanie na przyjęcie sytuacji lękowo-stresowej.

Przygotowywanie się na przyjęcie stresu i lęku. Przede wszystkim należy stopować wszystkie myśli lękowe, destrukcyjne, degradacyjne, a wprowadzać wprost przeciwne. Np. „poradzę sobie”, „nie będzie to trudne”, „dam sobie radę”, „będzie sposób na lęk i podniecenie”. Należy też przeciwdziałać lękom przez np. wzbudzanie reakcji relaksu dużych partii mięśni szkieletowych. Zamiast szkodliwych, przygnębiających myśli, myśleć trzeźwo o tym, CO MOŻNA ZROBIĆ, ABY BAC SIĘ MNIEJ, ABY SYTUACJĘ TRUDNĄ ZNIEŚĆ.

Można tu także wprowadzić siebie w stan złości, gniewu. Można przypominać przykłady zachowań odważnych ludzi i swojego zachowania. Można wzbudzać w sobie uczucie dumy, mocy, determinacji do przezwyciężenia trudności. Można wreszcie wzbudzać do lęku i podniecenia uczucie niechęci, wstrętu, na przemian z chęcią i determinacją uporania się z lękiem.

Konfrontacja z sytuacją lękową i stresową. Kiedy znalazłeś się w sytuacji budzącej lęk i napięcie, BUDUJ SIĘ PSYCHICZNIE. Nie pozwalaj dalej na destrukcyjne myśli i wyobrażenia, wzbudzaj w sobie przekonanie, że to zniesiesz, że dasz sobie radę w tej sytuacji, że lęk cię nie obezwładni do tego stopnia, że dasz mu się ogłupić i wpadniesz w reakcję paniczną.

Myśl głównie o tym, jak stosować określoną technikę zwalczania lęku, której się wcześniej wyuczyłeś i postanowiłeś ją tutaj zastosować. Zacznij stosować technikę rozluźniania się. Oddychaj wolno i głęboko. Wydychaj powoli powietrze z płuc. Odprężaj się. Rozluźniaj duże partie mięśni szkieletowych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>