Gantt i model reakcji stereotypowej

Model reakcji stereotypowej wytworzony eksperymentalnie przez Gantta przypomina nieco natręctwa ruchowe (por. § 2). Dla obserwatora, który nie wiedziałby o doświadczeniach wykonanych w początkowym okresie badań, zachowanie psa w kamerze, na dźwięk tonu, byłoby zagadkowe. Podobnie niezrozumiała jest często treść natręctw i fobii. Dopiero poznanie odległych przeżyć urazowych prowadzi nieraz do zrozumienia treści i przyczyn zjawisk anankastycznych.

Stereotypie ruchowe przyjmują u zwierząt doświadczalnych różną postać. Gantt (op. cit.) opisał m.in. stereotypowe zwracanie głowy w jednym kierunku. I. I. Filaretów obserwował stereotypowe wykonywanie określonego zespołu ruchowego: podczas doświadczeń pies co pewien czas podchodził na brzeg stojaka, przysiadał na przednich łapach, pochylał głowę i wyciągał szyję w kierunku źródła bodźca warunkowego, jakim był słąby, ledwo słyszalny dźwięk. Mimo zaprzestania stosowania tego bodźca, pies nadal w ciągu długiego czasu wykazywał tę samą stereotypową reakcję ruchową” (wg E. Fonberg, 1963, s. 8). Charakterystyczne zaburzenia ruchowe opisała również Elżbieta Fonberg (1953) : nosiły one cechy zachowania ambiwalentnego, a więc takiego, które polega na tendencji do wykonywania dwóch przeciwstawnych czynności ruchowych lub na ich naprzemiennym wykonywaniu. Pies na zmianę to kładł łapę na karmik i zwracał głowę do miski, to zdejmował łapę i odwracał się od karmika.

Niektóre utrwalone reakcje ruchowe były interpretowane jako przejaw cofania się, regresji, do nabytych poprzednio form reakcji. Zarazem zwrócono uwagę na ich sztywność, niezdolność do przekształcenia, co stanowi charakterystyczną cechę fiksacji. Liczne badania, dotyczące utrwalonych sposobów zachowań u zwierząt doświadczalnych, przeprowadził zwłaszcza N. R. F. Maier (1949). W następstwie konfliktu emocjonalnego spowodowanego zadaniem niemożliwym do wykonania, dochodziło u szczurów do wytworzenia stereotypii ruchowych, które były trwałe i niepodatne na próby przekształcenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>