Geneza przesądów

W innych przypadkach, o podobnej genezie, człowiek dorosły, wykształcony i skłonny do krytycznej refleksji, mimo to może doznać przykrego niepokoju stwierdzając, że oto właśnie spadł na podłogę portret jego żony. Wie dobrze, że nastąpiło to na skutek wstrząsu wywołanego przez przejeżdżający samochód, ale … i tu mogą pojawić się domysły o cechach myślenia magicznego. Człowiek ten bowiem żywo pamięta podobne wydarzenie z dzieciństwa i poruszenie, jakie ono wówczas wywołało. Lękano się poważnie o los osoby wyobrażonej na portrecie, zwłaszcza że był to okres działań wojennych i od dawna nie miano od niej wiadomości. W tym, że obraz spadł, i tylko ten właśnie, upatrywano zły znak: „musiało się coś stać, a może potrzebuje pomocy, może jej wzywa…” Domysły te uważa obecnie za niedorzeczne, ale zarazem sam doznaje niepokoju, choć w pełni zdaje sobie sprawę, że nie zachodzi żaden związek między sytuacją jego żony, będącą w tym czasie za granicą, a tym „wydarzeniem bez znaczenia”. A jednak, „na wszelki wypadek”, stara się dowiedzieć czy nie zaszło nic złego.

Powyższe uwagi zdają się prowadzić do wniosku, że myślenie i zachowanie przesądne, stwierdzane czasem u człowieka dorosłego, wykształconego, może być (m.in.) uwarunkowane: (1) przetrwaniem pewnych cech dziecięcego myślenia magicznego, oraz (2) rolą autorytetu ludzi znaczących, od których jednostka przejęła, jeszcze w dzieciństwie, przekonania przesądne i wynikające z nich formy zachowań.

W genezie przesądów poważne znaczenie przypada różnym czynnikom środowiskowym, które oddziaływują na człowieka niezależnie od jego wieku, w niektórych społeczeństwach przez całe życie jednostki. Osobom stojącym z dala od tych problemów może wydać się zaskakujące, jak często i na jaką skalę, we współczesnych społeczeństwach cywilizowanych, występują takie zjawiska jak: wróżbiarstwo, astrologia, różdżkarstwo, uznawanie i rozpowszechnianie fantastycznych koncepcji pseudonaukowych i inne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>