Geneza zachowań w sytuacjach frustracyjnych

Udzielenie odpowiedzi na tego rodzaju pytania jest możliwe. I chociaż przedstawione poniżej wyjaśnienia noszą cechy hipotez, to są one oparte, przynajmniej częściowo, na wynikach badań eksperymentalnych.

Sytuacja trudna, np. konflikt emocjonalny lub udaremnienie ważnego dla jednostki dążenia, czasem wyzwala reakcje, które dawno już nie występowały, a były kiedyś wywołane przez inne, o innej treści, czynniki sytuacyjne. Człowiek, który opiekuje się osobą mu bliską, ciężko chorą, lub boleśnie przeżywa niepowodzenia w pracy zawodowej, znajduje się w sytuacji trudnej. Te aktualnie działające czynniki stressowe wyzwalają napięcie emocjonalne i przygnębienie, ale ponadto, w części przypadków, wyzwalają również tego rodzaju reakcje, które zostały utrwalone poprzednio, czasem’w odległej przeszłości. A więc ponownie, jak to kiedyś miało miejsce, występuje np. obawa przed ciemnością, przed zagubieniem się w tłumie lub wypadkiem samochodowym. Niektóre osoby obserwując własne zachowanie stwierdzają np.: „Od czasu gdy syn mój zachorował na gruźlicę, o czym wiem od kilku miesięcy, stałem się tak wrażliwy, że znowu z lękiem przechodzę przez ulicę, mimo że od wypadku samochodowego, któremu uległem, minęło już pięć lat i od dawna bez obawy poruszałem się w ruchu ulicznym”.

Podniesiona tu kwestia genezy niektórych zachowań w sytuacjach frustracyjnych lub innych sytuacjach trudnych, była m. in. przedmiotem badań G. Suchariewy. Badania te dotyczyły głównie mechanizmu powstawania reakcji nerwicowych u dzieci. Su- chariewa dokonała analizy klinicznej szeregu przypadków stanów reaktywnych, tj. tego rodzaju przemijających zaburzeń, które stanowią reakcję na uraz psychiczny, uwzględniając zwłaszcza: typ reakcji nerwicowej, rodzaj sytuacji urazowej, właściwości sytuacji trudnych, w jakjch badany znajdował się dawniej, oraz niektóre cechy osobowości. Wyniki badań prowadzą do wniosku, że dozrihny kiedyś uraz psychiczny może zwiększyć wrażliwość na inne szkodliwe czynniki psychopóchodne i doprowadzić do ukształtowania nabytej skłonności do określonych reakcji. „W wielu wypadkach nawet wybór reakcji przesądzony jest przez doznany uprzednio uraz psychiczny…” (G. Suchariewa, 1965, s. 39).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>