Myślenie magiczne u dzieci – kontynuacja

Często przytaczanym przykładem ilustrującym niektóre cechy myślenia dziecka są jego wypowiedzi w przebiegu eksperymentów nad liczeniem. Dziecko (w stadium myślenia intuicyjnego), któremu pokazano rząd siedmiu białych żetonów i rząd siedmiu czerwonych żetonów, ułożone równolegle, mówi zwykle, że jest tyle samo jednych co i drugich. Jeżeli z kolei żetony jednego koloru, np. czerwone, ułożyć w większych odstępach, tak że rząd ich zajmie więcej miejsca niż białych, dziecko zwykle mówi, że czerwonych jest teraz więcej niż białych, przy czym umiejętność liczenia nie ustrzegą go przed błędem. „Jeżeli każe mu się policzyć białe i czerwone żetony, prawdopodobnie powie, że liczba czerwonych żetonów jest taka sama jak liczba białych żetonów, ale czerwonych jest jednak więcej niż białych” (P. Greco, wg E. D. Berlyne, 1969, s. 94). Tego rodzaju sposób myślenia magicznego jest wyrazem ambisentencji pozornej (omówionej w rozdz. VI), tj. rzekomego współwystępowania sądów sprzecznych. Szczególnie charakterystyczną cechą myślenia magicznego, obok ambisentencji pozornej,, jest przeświadczenie, że dokonywanie pewnych działań na symbolach (którymi mogą być: wizerunek, figurka, liczba, słowo) wpływa na przedmioty lub zjawiska wyrażone symbolicznie.

Myślenie dzie.cka charakteryzuje łączenie przedmiotów lub zjawisk w taki sposób, że są one traktowane jako częściowo tożsame, lub jako „podlegające wzajemnym wpływom w sposób magiczny, tj. nie znajdujący żadnego uzasadnienia, jeżeli oceniać je wg faktycznego stanu rzeczy i zasad myślenia logicznego. Tego rodzaju partycypacje (por. L. S. Wygotski, 1971, s. 258 i nast.) i inne formy dziecięcego myślenia magicznego, znane są nie tylko z badań nad kształtowaniem się myślenia i mowy dziecka, ale człowiek dorosły odnajduje je nieraz we wspomnieniach z własnego dzieciństwa. Wydaje się również, że elementy baśniowe, niezwykłe zależności między wydarzeniami, szczególne ciągi skojarzeń oraz swoista nierealność, charakterystyczne dla twórczości takiej jak „Alicja w krainie czarów” L. Carrolla, czy w pewnej mierze „Mały Książę” A. de Saint-Exupery’ego, oraz fragmenty książek w rodzaju „Przygód Tomka Sawyera” M. Twaina, ukazują świat magii bliski temu, który jest udziałem dziecka przechodzącego wczesne stadia rozwoju myślenia. Jeżeli dziecko skupia wzrok na wiszącym na ścianie obrazie i stara się „wysiłkiem woli” spowodować, by spadł na ziemię (lub by zegar zatrzymał się) a niepowodzenie tłumaczy jedynie tym, że nie odkryło jeszcze właściwej formuły, liczby, zaklęcia, sposobu „skupienia myśli”, to jest to magia dziecięca. Daje jej również wyraz małe dziecko, które ratuje baranka zamazując w książce złego smoka.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>