Myślenie magiczne u dzieci

Uwagi zawarte w poprzednim podrozdziale, a zwłaszcza odnoszące się do schizofrenii, dotyczą psychotycznych zaburzeń myślenia. Myślenie magiczne nie jest jednak wyłącznie pojęciem psychopatologicznym, na co po części wskazują wzmiankowane badania De Martino. Pewne cechy myślenia magicznego występują również w myśleniu dzieci (zwłaszcza przed wejściem w stadium operacji konkretnych), które choć z tego „wyrastają”, to jednak nie na tyle, by nie dało się dostrzec myślenia magicznego u człowieka dorosłego.

We wczesnym dzieciństwie człowiek przechodzi okres, w którym myślenie wykazuje cechy animizmu i magii. Poznanie kształtowania się języka dziecka jest przede wszystkim dziełem psychologii XX wieku, a poważna zasługa przypada, jak wiadomo, psychologowi szwajcarskiemu Jean Piagetowi i jego szkole. Systematyczne badania Piageta, oparte m.in. na metodzie obserwacji ciągłej, zmierzały do poznania struktury myślenia człowieka dorosłego poprzez śledzenie krok za krokiem rozwoju mowy dziecka w różnych okresach. Wyniki tych badań, zainicjowanych w latach trzydziestych, a skupionych nad percepcyjnym i intelektualnym rozwojem dziecka, doprowadziły do stworzenia podstaw, tak nazwanej przez Piageta (za J. M. Baldwinem), genetycznej epistemologii. Piaget wyodrębnił kilka stadiów w rozwoju myślenia. Przez trzeci i czwarty rok życia trwa stadium przedpojęciowe, które przechodzi w stadium myślenia intuicyjnego. W wieku około siedmiu lat rozpoczyna się stadium operacji konkretnych.

Animizm, wspomniany już powyżej, przejawia się wyraźnie u dzieci najmłodszych, które traktują, nie tylko zwierzęta i rośliny, ale również przedmioty martwe, zwłaszcza poruszające się (a szczególnie poruszające się z „własnej mocy”), jako istoty czujące, myślące i obdarzone wolą. Małe dziecko wyposaża rzeczy w cechy psychiczne, słowa „organiczne” łączy z rzeczami, a mowa jest środkiem oddziaływania na elementy środowiska: przedmioty i osoby otaczające dziecko.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>