Nawykowe formy reagowania

Czasem jednak pojawienie się pewnych typów reakcji, np. nasilenie tendencji do sprawdzania czy zakończona czynność została wykonana dobrze, nie jest następstwem ponownego zetknięcia się z sytuacją trudną o cechach urazu psychicznego. Człowiek nie będąc uwikłany w sytuacje trudne, mimo to nieraz zachowuje się tak, jakby jego odporność psychiczna uległa obniżeniu: „…już dawno nie przeżywałem wątpliwości i obaw w stosunku do spraw błahych, choć lubię się martwić, ale ostatnio myśli tego rodzaju nie dają mi spokoju”. Otóż w tego rodzaju przypadkach przyczyna pojawienia się zjawisk anankastycznych (lub innych indywidualnie uwarunkowanych typów reakcji) może sprowadzać się w znacznej mierze do następstw niespecyficznych czynników astenizujących (rozdz. XVI, § 9). A zalicza się do nich m. in.: choroby infekcyjne, okres rekonwalescencji po przebytej chorobie połączony, z ogólnym spadkiem sił, przewlekłe znużenie, niedobór snu (rozdz. IX, § 1), okres napięcia przedmiesiączko- wego, ciążę, poród a również czynniki psychopochodne w postaci drobnych niepowodzeń i błahych konfliktów, ale doznawanych często.

Zwłaszcza zbieżność kilku czynników astenizujących prowadzi czasem do ujawnienia się nawykowych form reagowania, które kiedyś zostały wytworzone i utrwalone, a potem nie występowały, nie „dochodziły do głosu”, usunięte w niepamięć i zastąpione przez inne, zwykle dojrzalsze formy zachowań.

Pytanie następne dotyczyło występowania lęków anankastycznych, których rodzaj i treść, np. obawa przed upadkiem z wysokości lub przed przebywaniem w pustym mieszkaniu, są niezrozumiałe, bo nie łączą się w pamięci człowieka, który ich doznaje, z żadnym przeżyciem z przyszłości. Przypadki takie kierują uwagę na wydarzenia z dzieciństwa, które choć pokryte niepamięcią mogły wywrzeć wpływ na treść znacznie późniejszych sposobów zachowań, wywołanych bezpośrednio różnymi sytuacjami trudnymi. Poruszone tu zagadnienie (por. s. 71) posiada bogatą literaturę psychologiczną a zwłaszcza- psychoanalityczną. Według podstawowych koncepcji psychoanalitycznych przeżycia z dzieciństwa, nawet bardzo wczesnego, mogą oddziałać na treść późniejszych reakcji psychicznych u ludzi zdrowych, a również na tworzenie się objawów psychopatologicznych (Z. Freud, 1911, zwł. rozdz. IV: Z. Freud, 1957, m. in. rozdz. XVIII: O. Feni- chel, 1945: S. Lorand (Red.), 1948: F. Fromm-Reichman, 1959: J. Dollard i N. E. Miller, 1967, zwł. rozdz. X).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>