Podatność od występowania natręctw

W pewnych przypadkach natręctwa łączą się z elementami myślenia magicznego, co przejawia się m. in. w liczeniu do określonej liczby przed wykonaniem jakiejś czynności, lub np. w noszeniu przy sobie pewnych przedmiotów-talizmanów, co bywa zwykle oceniane krytycznie jako śmieszne przyzwyczajenie, ale któremu człowiek noszący takie talizmany – ulega (por. rozdz. VIII Przesądy ludzi wykształconych).

Przytoczone przykłady mogą sugerować istnienie osobniczej podatności od występowania natręctw. Tak też jest istotnie, z tym jednak, że zagadnienie tu poruszone wykracza znacznie poza zakres zjawisk anankastycznych.

Ludzie przejawiają pewną skłonność do reagowania określonym odczynem fizjologicznym – a więc nie wykazującym elementów patologii – lub chorobowym, na różne czynniki, tj. psy- chopochodne, toksyczne, infekcyjne i in. Człowiek zdrowy reaguje np. na sytuację konfliktową, w której się znalazł, przygnębieniem, pojawieniem się objawów o cechach fobii i nasileniem potrzeby afiliacji. U kogoś innego natomiast, również u człowieka zdrowego, będącego w analogicznej sytuacji, pojawia się przede wszystkim nastawienie odnoszące, drażliwość i tendencja do unikania kontaktów z ludźmi. W innym jeszcze przypadku dominować będą cechy odczynu wegetatywnego, np. w postaci bicia serca, przelotnych zaburzeń jelitowych lub lekkich stanów niedocukrzenia krwi. Ta skłonność do reagowania w sposób charakterystyczny dla jednostki na różne czynniki nie może być ujmowana krańcowo: sam rodzaj i nasilenie tych czynników odgrywają, rzecz jasna, poważną rolę, a sposób reagowania ulega wtórnym przekształceniom, czasem nawet znacznym. Nie zmienia to jednak faktu, że skłonność do określonych form reakcji daje się na ogół prześledzić nie tylko w stosunku do zachowań prawidłowych, ale również w zakresie reakcji chorobowych. Na przykład zbliżo ny co do treści i nasilenia uraz psychiczny może być współprzy- czyną nerwicy neurastenicznej lub np. histerii, a u jeszcze innej osoby – nerwicy anankastycznej. Istotna rola przypada bowiem, w patogenezie każdej z nerwic, właściwościom struktury i funkcjonowania osobowości i utrwalonym nawykom reagowania na różne czynniki sytuacyjne. To co powiedziano o nerwicach odnosi się również, ale bynajmniej nie wyłącznie, do chorób psychosomatycznych.

Sposoby zachowań w sytuacjach trudnych (omówionych szczegółowo w rozdz. XII) uzależnione są od dotychczasowowych doświadczeń jednostki, odległych i niedawnych sytuacji konfliktowych lub frustracyjnych, od wzorów reakcji spostrzeganych w otoczeniu, a również od aktualnego stanu organizmu i ewentualnego oddziaływania na człowieka niespecyficznych czynników obniżających sprawność działania. Niektóre z tych elementów, wpływających na poziom odporności psychicznej i sposób reakcji, uwzględniono w następnym podrozdziale przy rozpatrywaniu odległych i bezpośrednich przyczyn natręctw i fobii.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>