Przewaga regulacji prospołecznej

Przewaga regulacji ‚prospołecznej sprzyja wysokiej odporności psychicznej, a zarazem wiąże się z szeregiem innych jej przyczyn, dotychczas uwzględnionych. Dlatego też omawiając podstawowe uwarunkowania odporności psychicznej (§ 2), konstruktywne schematy poznawcze (§ 11) oraz idee nadwartościowe (§ 13), a uprzednio — niekorzystne następstwa regulacji egocentrycznej (| 7), nawiązywano do roli postawy prospołecznej.

Postawa prospołeczna m. in. dlatego współwarunkuje wysoką na ogół odporność psychiczną, że skłania do widzenia sytuacji trudnych nie w kategoriach osobistego sukcesu lub porażki, lecz w perspektywie zadania. „Mniejsza o to jak wypadnę, byle uporać się z tym zadaniem”. Postawa prospołeczna tym samym sprzyja utrzymaniu pobudzenia w granicach poniżej poziomu zakłócającego działanie.

Istotne znaczenie przypada również więzi emocjonalnej z innymi ludźmi, które rozwija się w miarę pogłębiania postawy prospołecznej, a właściwie jest jej wyrazem. Więź z innymi chroni przed uczuciem osamotnienia i już z tego względu wzmacnia odporność psychiczną. Pojawia się jednak i drugi aspekt więzi emo- cjonalno-społecznej. Otóż w sytuacji poważnego zagrożenia jednym z Czynników wzmacniających odporność psychiczną jednostek jest zwartość zespołu. Konsolidacja grupy, poprzez skupienie wokół przywódcy, zwiększa się na ogól w przypadkach narastającego zagrożenia. W miarę jednak przedłużania się sytuacji stressowej, stosunkowo wysoka sprawność funkcjonowania poszczególnych jednostek może obniżyć się znacznie, a do głosu dochodzą konflikty międzyosobowe (por. R. R. Grinker Sr. i J. P. Spiegel, 1963). O tym niekorzystnym przekształceniu stosunków wewnątrzgrupowych zdaje się jednak decydować nie tylko okres trwania zagrożenia i jego nasilenie, ale również, i to w istotnej mierze, osobowość jej członków oraz rola, jaką dawniej pełnili w grupie. W przypadku ludzi przywykłych do współdziałania, niesienia sobie pomocy, silnie związanych z grupą i jej celami, można spodziewać się, że destrukcyjne działanie czynników stresso- wych przyjmie mniejsze rozmiary i ujawni się później.

Postawa prospołeczna nadaje z kolei inną treść potrzebie znaczenia — którą tak często odnajdujemy u poszczególnych ludzi — a która nie musi, rzecz jasna, wyrastać jedynie z egocentrycznego pojmowania rzeczywistości. U szeregu osób potrzeba ta ukierunkowuje działania na cele społecznie akceptowane. I wówczas rzadziej, niż w przypadku dominacji regulacji egocentrycznej, dochodzi do konfliktu między poziomem aspiracji a poziomem osiągnięć konfliktu, który jest jedną z przyczyn nastawienia lękowego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>