Reprodukcja wiersza w warunkach stressowych i emocjonalnie neutralnych

Zakłócenia zachowania zaobserwowano u niektórych spośród badanych w przebiegu każdego z trzech eksperymentów. Najczęściej występowały one jednak nie przy rozwiązywaniu zadań matematycznych, wbrew nasuwającemu się przypuszczeniu, lecz w przebiegu eksperymentu trzeciego. I tak zachowanie się ponad 40°/o uczniów, wygłaszających wiersz przed komisją, uległo zakłó- ceniu. Analogiczna wielkość w eksperymencie pierwszym była niższa (ok. 36%), a eksperymt.it „matematyczny” znalazł się pod tym względem na trzecim miejscu.

Interesujących danych dostarcza zestawienie wskaźników porównania reprodukcji wiersza w warunkach stressowych i emocjonalnie neutralnych. Nie wnikając w szczegóły daje się zauważyć, że u znacznej większości badanych reprodukcja wiersza w sytuacji stressowej była gorsza niż odtwarzanie tekstu w warunkach wolnych od czynników wyzwalających stress emocjonalny. „Gorszy” i „lepszy” są określeniami dalekimi od precyzji, choć na tym miejscu wystarczającymi. M. Tyszkowa oceniała jednak poziom wygłaszania wiersza i jego reprodukcji pisemnej bardzo dokładnie ustalając liczbę punktów za każdy błąd i wyróżniając siedem jego rodzajów. Ostatecznie stwierdzono, że w grupie 133 dzieci pogorszenie wyraźne, umiarkowane i nieznaczne odnosiło się łącznie do 112 badanych. U 8 uczniów nie zaszły uchwytne zmiany. Natomiast u 13 nastąpiła poprawa. Uczniowie ci więc lepiej odtwarzali treść wiersza przed przedstawicielami władz oświatowych, uniwersytetu i innymi członkami komisji, niż w warunkach emocjonalnie naturalnych.

Zależność między siłą pobudzenia i trudnością zadania a sprawnością działania

W 1908 roku R. M. Yerkes i J. D. Dodson przedstawili w obszernym doniesieniu wyniki badań, przeprowadzone na myszach i kotach nad zależnością między siłą pobudzenia a szybkością wytwarzania nawyków. Nazwisko Yerkesa, w tym okresie profesora Uniwersytetu Harwardzkiego i przez pewien czas współpracownika Johna Watsona, wiąże się przede wszystkim z osiągnięciami w zakresie psychologii małp człekokształtnych. Natomiast badania opublikwane wraz z Dodsonem, mimo że doprowadziły do trafnego określenia krzywoliniowej zależności między wzrostem pobudzenia (motywacji) a poziomem wykonania, uległy na pewien czas zapomnieniu.

Yerkes i Dodson, podobnie jak i szereg innych badaczy procesów uczenia się u zwierząt, stosowali wstrząsy elektryczne. Stwierdzili oni, iż siła motywacji, w tym przypadku dążenia do unikania, była zależna od siły wstrząsów. Nie była to jednak zależność liniowa badania Yerkesa i Dodsona wykazały, że tylko początkowo obie wartości narastały równomiernie, tj. czym silniejsze pobudzenie, tym lepsze wykonanie. W miarę jednak dalszego narastania pobudzenia (siły emocji) zależność między poziomem pobudzenia a poziomem wykonania zmieniała się obrazujący ją wykres przybierał ostatecznie kształt zbliżony do odwróconej litery U. W analogicznych badaniach innych autorów czynnikiem wywołującym pobudzenie była deprywacja pokarmowa. Zwierzęta pozbawiono pokarmu na kilka do kilkunastu godzin, co pozwalało na manipulowanie poziomem dążenia do uzyskania pokarmu, a następnie śledzono czy i jak zmienia się sprawność działania, np. prawidłowość i szybkość przebywania drogi w labiryncie prowadzącym do pokarmu. Eadania te, jak i szereg innych (por. m. in. J. A. Hammes, 1956), przyniosły potwierdzenie zależności uchwyconych przez Yerkesa i Dodsona, znanych dzisiaj jako I i II prawo Yerkesa-Dodsona. A zatem, od pewnego punktu narastanie pobudzenia już nie sprzyja działaniu, lecz przeciwnie obniża jego poziom. Na przykład nieznaczny lęk może wzmóc sprawność działania, ale gdy napięcie emocjonalne przekroczy poziom optymalny dla danej jednostki, wówczas wpływa ono destrukcyjnie, coraz to wyraźniej pogarszając, a ostatecznie wręcz udaremniając sensowne działanie. Tak więc sprawność działania pozostaje w krzywoliniowej zależności od poziomu pobudzenia.

Drugie prawo Yerkesa-Dodsona stanowi istotne uzupełnienie poprzedniego. Prawo to uwzględnia modyfikujący wpływ trudności i sprowadza się do stwierdzenia, że w miarę wzrostu stopnia trudności zadania optymalny poziom pobudzenia obniża się. Innymi słowy, czym zadanie jest trudniejsze, tym wcześniej krzywa osiąga swój szczyt określone pobudzenie może zatem sprzyjać wykonaniu zadania łatwego, ale upośledza lub uniemożliwia wykonanie zadania trudnego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>