Rosenzweig i podział frustracji

Frustracja znaczy dosłownie udaremnienie (dążeń), pokrzyżowanie (planów), unicestwienie (zamiaru), zniweczenie (nadziei) itp. Frustracja w słownictwie psychologicznym, to bądź przeszkoda na drodze do celu – iw tym znaczeniu słowo to będzie używane – bądź reakcja na przeszkodę, a więc pewien stan organizmu przejawiający się wzmożonym napięciem emocjonalnym, niepokojem ruchowym, agresją lub innymi formami zachowań.

Z pojęciem frustracji silnie związały się nazwiska Rosenzweiga, N. R. F. Maiera (1949, 1956) oraz, z wymienionych już badaczy, Dollarda, Millera i innych przedstawicieli tzw. grupy z Yale, znanej zwłaszcza z badań i hipotez dotyczących zależności między frustracją a agresją. Z tym, że koncepcja frustracji, a również frustracji i agresji, powstała w nawiązaniu do wyników wcześniejszych obserwacji. Dolłard i in. (op. cit., s. 14–19) wskazują na wkład swoich poprzedników, m. in. w osobach W. McDougalla i Z. Freuda, którzy przyczynili się do ukształtowania podstaw hipotezy „frustracja-agresja”. Z innych autorów należy wymienić nazwisko G. V. Hamiltona, który w 1916 roku przeprowadził badania nad wpływem udaremnienia działania na skutek przeszkody na występowanie różnych form zachowań, a w tym nieproduktywnych działań stereotypowych pojawiających się zwłaszcza u osobników będących w stanie silnego podniecenia emocjonalnego (A. J. Yates, 1962, s. 4).

Wysunięty przez Rosenzweiga podział sytuacji frustracyjń zyskał znaczną popularność, do czego przyczynił się m. in. przejrzysty układ. Otóż przeszkody, jakie udaremniają osią: cie celu, są, generalnie biorąc, dwojakiego rodzaju: zewn- _ i wewnętrzne. Przeszkody jednak mogą się jeszcze różnić nym względem, uzasadniającym określenie ich jako aktywnych i biernych. A oto przykłady różnych przeszkód. Ktoś usiłuje szybko dostać się do odległego miasta: jedzie samochodem wybierając drogę stosunkowo krótką i o dobrej nawierzchni. Niespodziewanie dla siebie musi przerwać podróż: roboty drogowe będące w toku uniemożliwiają dalszą jazdę. Jest to przeszkoda zewnętrzna i bier-

W myśl wczesnych poglądów grupy z Yale „konsekwencją frustracji jest zawsze agresja”, a „pojawienie się zachowania agresywnego zawsze wskazuje na istnienie frustracji” (jako jego przyczyny) (J. Dollard i in., 1939, s. 1). Poglądy te uległy następnie rewizji i otrzymały znacznie ostrożniejsze sformułowanie. Jego treść sprowadza się do stwierdzenia, że agresja ma różne uwarunkowania, a jedną z jej przyczyn jest frustracja, oraz że frustracja wyzwala różne formy reakcji, prowadząc m. in. do agre- sji (por. obszerne informacje na ten temat podane przez A. ]r sa (1962), a w psychologii polskiej przez K. Pospiszyla (1973). Do podjęcia frustracji nawiązano w następnym rozdziale rozpatrując jej bezpośrednie i odległe następstwa.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>