Właściwości neurotycznego obrazu siebie według Horney

Przy pracy nad rozwojem dojrzałego, pozytywnego obrazu siebie ważne jest, aby zdawać sobie sprawę z tego, jaki obraz siebie być ,,nie powinien”. Dlatego zamieszczamy parę uwag na temat właściwości negatywnego obrazu siebie oraz obszerniejsze omówienie infantylnego, niedojrzałego obrazu siebie, który Karen Horneń opisuje jako neurotyczny obraz siebie.

Negatywny obraz siebie wyraża się w ujemnym, deprecjonującym siebie mniemaniu o sobie. Brzezińska nazywa taką ujemną samoocenę „samoodtrąceniem”, które wyraża się w tym, że człowiek nie docenia tego, co osiągnął, przeżywa poczucie winy, poczucie krzywdy, ma do siebie pretensje i żal, źle myśli i mówi o sobie i o najbliższym otoczenia (Brzezińska, 1973, s. 92 – 96).

Główną konsekwencją zaniżonej samooceny, pisze Reykowski, jest zmniejszenie własnej aktywności i ekspansywności i unikanie trudniejszych zadań (Reykowski, 1970, s. 50 – 55). Dla ilustracji tego, jakie mogą być typowe deprecjonujące siebie myśli i mniemania o sobie człowieka o negatywnym obrazie siebie, zamieszczamy kilkanaście stwierdzeń z Inwentarza Becka, przeznaczonego do oceny nasilenia depresji i przygnębienia.

Człowiek o negatywnym obrazie siebie odczuwa często smutek i przygnębienie. Często martwi się o przyszłość. Uważa się za człowieka niewydolnego, który wszystko robi źle. Nic mu nie daje prawdziwego zadowolenia. Często przeżywa wyrzuty sumienia i czuje się winnym. Uważa, że zasługuje na karę, i spodziewa się ukarania. Odczuwa do siebie niechęć. Stale potępia siebie za popełniane błędy. Myśli o samobójstwie. Często chce mu się nad sobą płakać. Uważa się za nerwowego i rozdrażnionego. Nie interesuje się innymi ludźmi. Ma duże trudności z podjęciem decyzji. Martwi się, że wygląda coraz gorzej lub odpychająco. Z wielkim wysiłkiem zmusza się do robienia czegokolwiek lub nie jest w stanie nic robić. Budzi się wcześnie rano i nie może ponownie zasnąć. Czuje się zbyt zmęczony, by cokolwiek robić. Nie ma dobrego apetytu. Często martwi się stanem swego zdrowia. Traci zainteresowanie miłością i życiem seksualnym.

Zdaniem Karen Horney, w człowieku tkwi potencjalna siła pobudzająca go do rozwoju, do samorealizacji. To, co ma być przedmiotem samo- realizacji, to, co człowiek ma w życiu „realizować”, stanowi treść obrazu siebie i ideału siebie. Treści obrazu siebie wyzwalają tkwiące w człowieku spontaniczne siły rozwojowe. Jeżeli obraz siebie jest pozytywny – spontaniczne siły rozwojowe realizują pozytywne właściwości obrazu siebie. Jeżeli obraz siebie jest negatywny, następuje realizacja negatywnego obrazu siebie.

Największym niebezpieczeństwem dla człowieka jest, pisze Horney, realizowanie obrazu siebie zbyt wyidealizowanego, zbyt odległego od jego realnych możliwości. Porzucenie normalnej drogi realizacji „normalnego” obrazu siebie i utożsamienie się z idealnym obrazem siebie prowadzi do pewnych specyficznych zachowań, które Horney nazywa neurotycznymi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>