WOLA, ZACHOWANIE I WYMIAR OSOBOWOŚCI

Przez wolę można rozumieć – uwzględniając różne teorie woli – jakąś hipotetyczną dyspozycję, cechę, siłę organizującą, dzięki której człowiek może:

– intensywnie wyobrażać sobie jakiś cel i wzbudzać jednocześnie silne uczucia (Th. Ziehen).

– przeżywać afekty, które swoim własnym przebiegiem sprowadzają uczucie ulgi (Wundt),

– samorzutnie dążyć do celu, dla wartości, jaką ten cel dla jednostki przedstawia (Lindworsky).

Remplein nazywa wolą zdolność ludzkiego Ja/Ich do świadomego aprobowania dążeń popędowych i realizowania ich, względnie nieapro- bowania własnych popędów i przeciwstawiania się im.

WRAŻENIA. Według Lindworsky’ego wrażenie (Empflindung) jest treścią świadomości względnie samoistną, niezłożoną, konkretną, oglądową i przedmiotową. WYOBRAŻENIE. Według Lindworsky’ego jest przeżyciem, które odnosi się do przedmiotów istniejących poza jednostką, ale nie jest wywołane bezpośrednim działaniem jakiegoś bodźca z zewnątrz, bodźca znajdującego się na obwodzie ciała jednostki.

Charakterystyczna cecha tych przeżyć to: bladość, słabość, płynność, niestałość. WYMIAR OSOBOWOŚCI. Jest to element struktury osobowości niezależny od innych, obejmujący obszar zachowań jednostki zawierający się między dwoma krańcowymi biegunami.

Wymiary osobowości ustalone na podstawie analiz statystycznych, głównie analizy czynnikowej różnych rodzajów zachowania, noszą nazwę CZYNNIKÓW osobowości, a takie koncepcje struktury osobowości noszą nazwę czynnikowych koncepcji struktury osobowości.

Najbardziej znane są dwie czynnikowe koncepcje struktury osobowości: Eysencka i Cattella. E y s e n c k wyróżnia 2 wymiary osobowości: stabilizacja emocjonal- na-neurotyczność oraz ekstrawersja-introwersja.

C a 11 e 11 wyróżnia 16 wymiarów osobowości-czynników: cykloty- mia-schizotymia, inteligencja-ociężałość umysłowa, siła ego-skłonność do zachowań neurotycznych, ekspansywność-brak ekspansywności, odporność psychiczna-brak odporności psychicznej, wrażliwość-szorstkość, skłonność do reakcji paranoidalnych-wewnętrzne odprężenie, nieliczenie się z konwencjami-konwencjonalność, przenikliwość, racjonalizm- -naiwność, prostota, poczucie winy-zaufanie do siebie, radykalizm-kon- serwatyzm, samowystarczalność-uzależnianie się od innych, samokontrola, siła woli-gnuśność, wysokie napięcie potrzeb i popędów-niskie napięcie ergiczne.

ZACHOWANIE. Jest to ogół wrodzonych i nabytych reakcji zwierzęcia i człowieka – ruchów, sekrecji, innych form aktywności organizmu występujących w ciągu życia pod wpływem działania bodźców z wewnątrz i z zewnątrz organizmu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>